Leerkracht
Faalangst is een probleem als.....
- De leerling zelf aangeeft dat het een probleem vormt
- Het kind nú beperkt wordt of de ontwikkeling een probleem gaat vormen in de toekomst.
Het ontstaan van faalangst kan diverse oorzaken hebben. De thuissituatie, de school en maatschappelijke druk. Opdrachten die een kind op school of thuis krijgt, kunnen faalangst veroorzaken. Om faalangst op een goede wijze te kunnen aanpakken, moet het eerst gesignaleerd worden en de oorzaak worden achterhaald.
Signaleren
Kinderen met faalangst zijn gespannen in situaties waarin prestaties beoordeeld worden. De spanning uit zich op twee manieren: door lichamelijke kenmerken en gedragskenmerken (zie theorie). Soms zijn enkele kenmerken te zien, in andere gevallen veel. Bovendien zijn alle denkbare combinaties mogelijk. De leerkracht kan voor het signaleren van faalangst gebruik maken van signaleringslijsten of genormeerde vragenlijsten. Een veelgebruikte, genormeerde lijst is de Schoolvragenlijst (SVL). Toch is het gebruik van deze lijsten alleen niet voldoende om er zeker van te zijn dat er sprake is van faalangst. Gesprekken met de leerling en de ouders zijn essentieel om vast te stellen of het echt om faalangst gaat of dat er sprake is van andere problematiek. In onze cursus zullen we hier uitvoerig op ingaan
Een kind moet zich veilig voelen op school en er met plezier naar toe gaan. Pas wanneer een kind op school zichzelf durft te zijn, zal de kans op ontwikkeling van faalangst klein zijn. Hier ligt voor school en de leerkracht een belangrijk werkgebied. Er zijn allerlei maatregelen die de leerkracht kan nemen om faalangst te voorkomen c.q. te verminderen. Goede afspraken over de wijze van omgaan met faalangst moeten schoolbreed worden gemaakt.
Voorkomen
Als leerkracht kun je veel doen om te voorkomen dat faalangst bij kinderen wordt geactiveerd. Daarvoor moet je als leerkracht wel een aantal zaken voor elkaar hebben. Aan de hand van een vragenlijst voor de leerkracht: "wat doet u om faalangst te voorkomen" ( uit "kinderen en faalangst") kan de leerkracht checken wat hij/zij al doet en welke maatregelen hij/zij nog meer zou kunnen nemen. Het pedagogisch klimaat binnen de school en de klas, de sfeer in de groep en de relatie tussen de leerkracht en de kinderen is bepalend voor het plezier en het gevoel van veiligheid van de kinderen.
Verder is het van belang dat de leerkracht:
- een goede balans vindt tussen begeleiden en uitdagen. Uitdaging is nodig om kinderen zelfstandig problemen te leren oplossen. Teveel begeleiding zorgt voor afhankelijkheid.
- een klimaat schept waarin leerlingen fouten mogen maken. Van fouten kun je leren, ze horen bij het leven en iedereen maakt fouten!
- aandacht heeft voor de dingen die kinderen wel kunnen.
- voldoende feedback geeft. Een leerling moet weten wat hij goed doet en wat nog te verbeteren valt. De leerkracht kan op die manier richting aan het leerproces van de leerling geven.
- structuur en duidelijkheid geeft binnen zijn/haar lessen. Dat is vooral van belang bij het aanbieden van nieuwe lesstof en het afnemen van toetsen.
- bij de leerlingen een positief zelfbeeld stimuleert.
Wanneer, ondanks allerlei maatregelen, toch bij een leerling faalangst wordt geconstateerd, kan de leerkracht nog veel doen aan de begeleiding daarvan. De leerkracht kan het kind begeleiden bij het veranderen van zijn denken. Ook kan de leerkracht de leerling helpen bij het omgaan met succes en mislukking. Het toeschrijven van succes aan zichzelf en een realistische verklaring zoeken voor zijn falen zijn voor deze kinderen erg belangrijk. Een faalangstige leerling is geneigd veel te hoge of juist te lage doelen voor zichzelf te stellen. De leerkracht kan de leerling steunen in het stellen van haalbare doelen. Faalangst geeft lichamelijke spanning. De leerkracht kan aandacht besteden aan een juiste ademhaling, spierontspanning en houding. Sommige scholen beschikken al over een gediplomeerde faalangsttrainer. Deze kan individueel of groepsgewijs met faalangstige kinderen een faalangstreductietraining doen. Als laatste begeleidingsmogelijkheid zijn er externe bureaus die faalangsttrainingen verzorgen onder leiding van deskundigen.
In de cursus die wij verzorgen zal veel aandacht besteed worden aan zowel het signaleren als het begeleiden van faalangst bij kinderen op school. Daarnaast gaan we in op de rol van de leerkracht en zijn/haar omgang met de leerlingen.